Haarlo

De Kluntjespot

Ligging

De Oude Kerk van Haarlo is een klein achtkantig kerkje, bijgenaamd de Kluntjespot. Deze naam komt van de achtkantige (suiker)klontjespot, die vroeger in veel huishoudens werd gebruikt. Het kerkje staat tussen statige eikenbomen op een natuurlijke verhoging aan de rand van het kleine dorp Haarlo. De ligging, de mooie sierbestrating rondom en de ronde opstelling van de banken maken dit kerkje tot een bijzonder monument.

oude_kerk_haarlo_kluntjespot

Gebruik

De protestantse gemeente Haarlo en Waterhoek komt nog steeds bijeen in de Oude Kerk. De kerkdiensten staan vermeld op de website van de streekgemeente. De Plaatselijke Commissie (PC) van Oude Gelderse Kerken ontwikkelt daarnaast ook andere activiteiten, met de opbrengsten daarvan kan het dagelijks onderhoud van de kerk gedekt worden.

Geschiedenis

In 1383 werd al gesproken over een kapel in de omgeving van Haarlo. Tijdens de reformatie werd de kapel vanaf 1558 voornamelijk nog als school en vergaderruimte gebruikt. In 1823 werd de kapel in het voorjaar afgebroken en in de zomer weer opgebouwd. In 1855 ontstond onder de bewoners van de buurtschappen Haarlo en Waterhoek de wens dat de kapel tot kerk werd verheven. Ze slaagden erin het geld bij elkaar te krijgen en bouwden de kerk op de plaats van de kapel. Protestantse kerken werden in de 17de en 18de eeuw vaak gebouwd op een veelzijdig symmetrische plattegrond, maar in de 19de eeuw kwam dat bijna niet meer voor.

In 2001 is de Kluntjespot aangewezen als Rijksmonument (nummer 516436), omdat het van architectuurhistorische waarde is en een goed en gaaf bewaard voorbeeld van een eenvoudig kerkgebouw. In 2015 is de Kluntjespot overgedragen aan Oude Gelderse Kerken.

Gebouw

De kerk in Haarlo is opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband. Het gebouw heeft een eveneens achthoekig tentdak dat met gesmoorde Hollandse pannen is belegd. Bovenop het dak staat een klein met zink en lood bekleed torentje, met daarop kruis en haan. In het torentje hangt een monumentale klok, vervaardigd door G.T. Van Heuvel in 1857.

De kerk heeft neoclassicistische kenmerken, zoals de achthoekig gevormde plattegrond met pilasters op de hoeken. In vier van de acht gevels bevindt zich een groot spitboogvenster met een gietijzeren raamwerk met vorktraceringen, een neogotisch motief. In het geheel van de achtkant is ook de consistoriekamer verwerkt, evenals twee halletjes en een trap naar de orgelgalerij. De banken hebben de vorm van een cirkelsegment en staan opgesteld in drie rijen die op de preekstoel zijn gericht.

interieur_kluntjespot_haarlo

Restauraties

De Kluntjespot is al meerdere keren gerestaureerd. In 1987 is het liturgisch centrum van de kerk vergroot en van plavuizen voorzien. De ingangen werden opnieuw ingericht en de consistoriekamer gerenoveerd. In 2007 zijn het schilderwerk, het torentje en het voegwerk aangepakt. Binnen zijn een keukentje en een toilet aangebracht. In 2012-2013 is het gehele stucwerk vervangen, de vloer van de consistoriekamer aangepast en in de kerkruimte een nieuwe vloer met vloerverwarming aangebracht.

Interieur

De preekstoel is vervaardigd door L. te Molder. Aan de preekstoel hangt een koperen bakje. In de 17de en 18de eeuw was het gebruikelijk een doopbekken aan de preekstoel te bevestigen, mogelijk was dit bakje het oude doopbekken. Na het in gebruik nemen van een apart doopvont werd daarin lange tijd het doopgeld gelegd. Het huidige doopvont bestaat uit een houten zuil met een zilveren schaal.

In de kerk staat een monumentaal kabinetorgel, gebouwd in 1765 door H. Hess. Het is in 1994 als monument aangewezen. Het unieke aan dit kabinetorgel is dat het bijna compleet bewaard is gebleven. Alleen de deurtjes die de pijpvelden blinderen ontbreken helaas.

toetsen_kabinetorgel_kluntjespot_haarlo

Op de galerij is in 1986 een tweede orgel geplaatst. Doordat de twee kerken in Haarlo samengingen, kwam dit orgel voor de kerk beschikbaar. Zondags worden beide orgels door H. Koier bespeeld om ze in goede conditie te houden.

Bronnen

Carla van Welzenis, ‘De Kluntjespot, de kerk van de Hervormde Gemeente te Haarlo en Waterhoek; een bijzonder monument verscholen tussen het groen in de Achterhoek’, in: Venster, jaargang 13, 2015, nummer 4.

Wolinkweg 19, 7273 SL Haarlo
Contact, route en meer informatie

Adres van de kerk: Wolinkweg 19, 7273 SL Haarlo
Erediensten: Vrijwel elke 14 dagen, zondags om 10.00 uur
Dominee: Wisselende voorgangers
Bezoek (auto): Klik hier om uw route te plannen
Contactpersoon: Dhr. Gerrit Dekker
T 0649 860 971
E gdekker5@caiway.nl
Website: https://stieltjen.nl/kluntjespot/
Reliwiki: http://reliwiki.nl/index.php/Haarlo,_Wolinkweg_19_-_Oude_Kerk

Print Friendly, PDF & Email