Etten

Maartenskerk, kerk met tien eeuwen historie

Ligging

Het dorp Etten is een van de kernen in gemeente Oude-IJsselstreek. Etten ligt aan de Oude IJssel en is goed bereikbaar vanaf de A18 en met het openbaar vervoer.

etten_maartenskerk_ext_jg_2008
Panoramafoto

Bekijk het exterieur en interieur van de Maartenskerk op de 360º-foto.

Gebruik

In de Maartenskerk van Etten vinden regelmatig exposities en concerten plaats (ruim 100 zitplaatsen). De kerk is momenteel in gebruik bij de protestantse gemeente Etten/Terborg/Ulft die er haar zondagse erediensten viert. Er is ook ruimte voor huwelijks- en begrafenisdiensten van alle gezindten (zie kader).

Geschiedenis

De huidige kerk staat al ruim vijfhonderd jaar op de plaats waar rond het jaar 1000, en wellicht al daarvoor, een kerkje stond. De Maartenskerk werd gebouwd rond 1440, waarschijnlijk op last van Willem II van der Leck, Heer van den Bergh. Over het collatierecht (het recht om een priester of dominee te benoemen) is eeuwenlang strijd geleverd tussen de huizen Bergh en Wisch.

Omstreeks 1600 - een onrustige tijd in de Achterhoek met plunderende troepen - kwam de kerk in ‘gereformeerde’ handen. Ook de Ettense kerk ontkwam niet aan plunderingen, maar enkele tientallen jaren later was de schade grotendeels hersteld. Een van de eerste predikanten was Ioachimo Grapenitz.

Een deel van de kerk werd in 1787 afgescheiden voor onderwijs aan kinderen. De afscheidingsmuren zijn bij de restauratie in de jaren vijftig van de vorige eeuw verwijderd. Een hevige brand in 1841 zorgde ervoor dat het gehele dak van de kerk instortte. Sinds 1996 is Oude Gelderse Kerken eigenaar van de kerk.

Gebouw

De Maartenskerk is een gotische kerk, gedeeltelijk van tufsteen, gedeeltelijk gemetseld in baksteen. De kerk heeft een kloeke, vierkante romaanse toren uit de 12de eeuw van vier delen, gedekt door een ingesnoerde naaldspits. Twee luiklokken stammen uit 1393 en 1403. Aan de zuidzijde is een gotisch portaal. Het gotisch schip heeft een versmald, 5/8 gesloten koor. De ribben van de kruisgewelven steunen op kraagstenen, waarvan er enkele wellicht stammen uit de 11de eeuw. De in 1950 gebouwde consistoriekamer is gebouwd met stenen van de tijdens de oorlog verwoeste Eusebiuskerk in Arnhem.

Restauraties

Verwoestingen tijdens de Tachtigjarige Oorlog werden vrij snel hersteld. Zo ook de schade door de brand in 1841, toen het dak van de kerk instortte en meteen werd gerepareerd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is in en om de kerk gevochten, waarbij het gebouw zwaar beschadigd werd. De kap werd meermaals door granaten getroffen en enkele gewelven stortten in. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd de kerk gedeeltelijk gerestaureerd. De Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek deed bij die gelegenheid opgravingen met interessante aanwijzingen voor de geschiedenis van de kerk. De restauratie van de kerk is in 2003 voltooid.

Interieur

De fraaiste interieur-onderdelen zijn het 15de-eeuwse sacramentshuisje van trachiet en tufsteen, de achthoekige eikenhouten spreekstoel uit 1628 en het orgel dat gebouwd werd door de vermaarde orgelbouwer Carl Friedrich August Naber. Het Naber-orgel werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. Het klonk weer als vanouds na een restauratie door orgelbouwer Van Vulpen in 1949-1956 en is in 2010 opnieuw gerestaureerd.

Bij de restauratie in de jaren vijftig van de vorige eeuw kreeg de kerk van gemeente Franeker onder meer een prachtige doopvont cadeau, dat in het koor werd geplaatst.

Bronnen

F.X.M. van Blaricum, 'Geschiedenis van de parochie van de H. Martinus te Etten'. In: Bijdragen en mededelingen Gelre, LI, 1951

Over de historie van de kerk: ‘1000 jaar kerk in Etten’, door G. van Essen (2003). Deze publicatie is te bestellen via de contactpersoon van de kerk (kosten: € 12,50).

Oudekerkstraat 2A, 7075 AB Etten
Contact, route en meer informatie

Trouwen in Etten

Behalve op zon- en feestdagen kunt u in principe op elke dag van de week trouwen in de Maartenskerk. In deze kerk is ook een burgerlijk huwelijk mogelijk. Rondom de kerk ligt een klein park met hoge beuken en eiken. Kortom, een mooie plek voor een geslaagde fotoreportage. Zelf de aankleding van de kerk verzorgen kan in overleg. Er is een vaste organist beschikbaar, een gastorganist is ook welkom. In de Maartenskerk is plaats voor ruim 100 genodigden.

Receptie en diner
Er is mogelijkheid voor champagne, in overleg met de contactpersoon van de kerk. In de nabije omgeving zijn verschillende faciliteiten voor receptie en diner: Café en Zalencentrum Köster in Etten, Hotel Brasserie Restaurant De Roode Leeuw in Terborg en Grand café-Restaurant Van der Eem in Terborg.

Kosten

€ 250 voor gebruik van de kerk; voor een burgerlijk huwelijk geldt de tarievenlijst van gemeente Oude IJsselstreek.

Verhuur

De Maartenskerk is niet alleen een trouwlocatie, maar u kunt het sfeervolle gebouw ook huren voor:

  • Lezingen, vergaderingen, congressen en netwerkbijeenkomsten.
  • Exposities, concerten en theater. Zo huurt het Gelders Gitaristen Podium de Maartenskerk regelmatig voor intieme gitaarconcerten.

De verhuur bedraagt € 100 per dagdeel. De kerk heeft een goede geluidsinstallatie en draadloos internet.

Contactpersoon

Dhr. Henk Eelderink
T 0622 229 052
E info@oudekerketten.nl
Meer informatie: www.oudekerketten.nl

Adres van de kerk: Oudekerkstraat 2A, 7075 AB Etten
Openingstijden: Op afspraak
Erediensten: Elke even week, zondags om 10.00 uur
Dominee: Mw. ds. P. Israël
Bezoek (auto): Klik hier om uw route te plannen
Contactpersoon: Dhr. Henk Eelderink
T 0622 229 052
E info@oudekerketten.nl
Website: http://www.oudekerketten.nl/
Reliwiki: http://reliwiki.nl

Print Friendly, PDF & Email