Batenburg

Oude Sint-Victorkerk

Ligging

Verscholen tussen de bomen en eeuwenoude huisjes ligt de oudste kerk van Batenburg: de Sint-Victorkerk. Batenburg is gelegen in het Land van Maas en Waal. Het heeft een zeer aantrekkelijke historische stadskern en is aangewezen als beschermd stadsgezicht.

batenburg2

Panoramafoto

Bekijk het exterieur en interieur van de Oude Sint-Victorkerk op een 360º-foto.

Gebruik

De PKN-gemeente Wijchen, Leur, Batenburg gebruikt de kerk voor diensten. Daarnaast is het kerkje te huur voor bruiloften, lezingen en concerten. Van mei tot september is de Sint-Victorkerk in Batenburg elke zondagmiddag geopend voor bezoek. De koster geeft op verzoek rondleidingen en in de kerk zijn informatieve publicaties en curiosa te koop.

Geschiedenis

Volgens de legende zou Sint Willibrord in eigen persoon de heer van Batenburg tot het christendom hebben bekeerd. De oudste Batenburgse kerk zou dan ook aan deze ‘apostel der Lage Landen’ zijn gewijd. In de middeleeuwen kreeg de kerk sterke banden met de dom van Xanten. Daarmee werd Sint Victor de naamgever van de kerk. Het oorspronkelijke zaalkerkje is aan de westzijde uitgebreid tot de huidige ingangspartij.

Rond 1443/44 slaagde heer van Batenburg, Dirk II van Bronkhorst, erin via de aartsbisschop van Keulen de kerk te verheffen tot kapittelkerk met een deken en zes kanunniken. Het kapittel kreeg rechten en inkomsten uit de kerk en o.a. het patronaatsrecht over de kerken van Horssen en Maasbommel. In 1507 volgden nog enige privileges van hertog Karel van Gelre. Het kerkgebouw werd vergroot met twee zijbeuken.

In de Tachtigjarige Oorlog kiezen de heren van Batenburg de kant van de Hervorming. Herman van Bronckhorst laat in 1566 de kerk plunderen. In 1600 wordt de kerk gebombardeerd door prins Maurits. In 1608 krijgt Batenburg zijn eerste predikant: Wilhelmus Isfordink. De herbouw van het schip is in 1612 voltooid, de consistoriekamer in 1619, het jaar waarin ook de grafelijke grafkapel is ingericht. Het gotische koor werd niet opnieuw opgebouwd en de toren werd van een tentdak voorzien. Daarna breekt voor de Batenburgse kerk een periode van rust en stabiliteit aan.

Onderduikadres
In de 19de eeuw werden de toren en de westeinden van het schip van de rest afgescheiden en heringericht. De noordelijke ruimte kreeg aan de westmuur een schoorsteen en een schuifraam, waardoor ze bruikbaar werd als schoollokaal. Het schooltje kreeg een eigen ingang aan de noordkant met een portaaltje voor de klompen. In de Tweede Wereldoorlog diende de kerk als onderduikadres voor een joods echtpaar uit Amsterdam. Zij sliepen in het schooltje, verbleven overdag in de consistoriekamer en hielden contact met de tegenoverliggende Custerie via signalen. Tijdens kerkdiensten verbleven ze op de zolder. De toenmalige koster en zijn vrouw (H. van de Bovenkamp en H.C. van de Bovenkamp-van der Schie) hebben anderhalf jaar voor deze mensen gezorgd.

De kerk is in 1979 overgedragen aan Oude Gelderse Kerken.

Gebouw

De Sint-Victorkerk is oorspronkelijk een zaalkerkje. In de 13de eeuw werd het kerkgebouw uitgebreid met een westelijke ingangspartij met dichtgezette spitsboogvensters. Aan de oostkant werd de kerk uitgebreid met een gotisch koor en een uitbouw voor de sacristie. De twee zijbeuken, de noorderzijkapel en de inpandige toren stammen uit het begin van de 16de eeuw. In 1714 werd tegen de zuidbeuk nog een portaaltje gebouwd.  In de negentiende eeuw werd het westelijke deel van de kerk van de rest gescheiden en heringericht.

Interieur

Het interieur van deze kerk bevat enkele bijzonderheden.

Het oudste onderdeel van het interieur is een romaanse doopvont uit de dertiende eeuw.

In deze kerk vindt men daarnaast de oudste overgeleverde ridderlijke grafzerk, die van Gijsbert van Bronckhorst Batenburg uit 1429. Een reeks fraaie rouwborden (1635-1756) getuigt van de relatieve rust waarin de kerk onder meer de Franse revolutie aan zich voorbij zag gaan. Dit geldt evenzeer voor de zeventiende-eeuwse grafzerken, meubilair (preekstoel, doophek, lezenaar en banken – waaronder de gravenbank) en het glas-in-loodpaneel boven het zuidportaal.

Het De Crane-orgel dateert uit 1770 en bevat beeldhouwwerk van Petrus Verhoeven uit Uden. Een luidklok uit de achttiende eeuw werd door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog versmolten. De andere luidklok (zeventiende- of achttiende-eeuws) is nog aanwezig. Het hout van de klokkenstoel werd hergebruikt als avondmaalstafel. In de huidige klokkenstoel bevind zich een klok gegoten door H. Meurs (1600) Uit de negentiende en twintigste eeuw stammen de predikantenborden met de namen van alle predikanten sinds 1608. Het zeventiende-eeuwse uurwerk werd in 1910 vervangen.

Restauraties

De laatste restauratie, exclusief het orgel, is in 1984 afgerond.

Bronnen

Ronald Stenvert, Chris Kolman, Sabine Broekhoven, Ben Olde Meierink, Monumenten in Nederland. Gelderland, Zwolle 2000.

Kruisstraat 7, 6634 AG Batenburg
Contact, route en meer informatie

Trouwen in Batenburg

De intieme sfeer maakt de Sint-Victorkerk tot een zeer geschikte trouwlocatie. Het eeuwenoude stadje Batenburg met zijn lage, witgepleisterde huisjes en romantische kasteelruïne leent zich uitstekend voor een geslaagde fotoreportage. De Sint-Victorkerk heeft een goede geluidsinstallatie en een vaste organist, maar een gast-organist is ook welkom. Zelf de aankleding verzorgen is toegestaan, mits in overleg. Er is plaats voor zo'n 100 genodigden.

Receptie of diner

In het kerkje is externe of eigen catering (koffie, taart, champagne bijvoorbeeld) mogelijk. Natuurlijk altijd even in overleg met de contactpersoon van de kerk. In de nabije omgeving zijn horecagelegenheden voor uw receptie of diner. Bijvoorbeeld Uitbaeterij De Viersprong in Batenburg. Zij kunnen uw feest of diner ook op de ruïne van kasteel Batenburg verzorgen.

In principe kunt u op alle dagen van de week trouwen in de Sint-Victorkerk. In deze kerk is ook een burgerlijk huwelijk mogelijk.

Kosten

€ 375 per dagdeel voor het gebruik van de kerk. Voor een burgerlijk huwelijk geldt de tarievenlijst van de gemeente Wijchen.

Contactpersoon

Dhr. Jan van de Bovenkamp
T 0615 949 946
Meer informatie: www.trouweninbatenburg.nl

trouwen_in_batenburg_bruidsboeketten

trouwen_in_batenburg_fotoreportage

 

Adres van de kerk: Kruisstraat 7, 6634 AG Batenburg
Openingstijden: Op afspraak
Erediensten: Elke even week, zondags om 9.30 uur
Dominee: Ds. M. Luijk en wisselende voorgangers
Bezoek (auto): Klik hier om uw route te plannen
Contactpersoon: Dhr. Jan van de Bovenkamp
T 0615 949 946
jan@vdbovenkamp.info
Websites en Facebook: https://indeoudevictor.nl/  www.facebook.com/indeoudevictor
Reliwiki: https://www.reliwiki.nl

Print Friendly, PDF & Email