De Maartenskerk te Etten

Adres van de kerk: Oudekerkstraat 2A, 7075 AB ETTEN.
Openingstijden:
Tijden erediensten: eenmaal per twee weken
Dominee: ds ir T. Gaastra
Contactpersoon: Mevrouw M. Kock te Etten, tel. 0315-325213
Website: www.oudekerketten.nl

Ligging
Het dorp Etten (gemeente Oude-IJsselstreek) ligt aan de Oude IJssel en beschikt over een goede ontsluiting per auto vanaf de A18 en openbaar vervoer, trein en bus.

Gebruik
De Maartenskerk van Etten is momenteel in gebruik bij de Nederlands Hervormde Gemeente Etten/Terborg/Ulft die er haar zondagse erediensten viert. Er is ook ruimte voor huwelijks- en begrafenisdiensten voor alle gezindten. Verder wordt de kerk geëxploiteerd en beheerd door de plaatselijke commissie Etten, die er regelmatig exposities en concerten laat plaatsvinden (ruim 100 zitplaatsen).

Geschiedenis
De huidige kerk staat al ruim 500 jaar op de plaats waar rond het jaar 1000, en wellicht al daarvoor, een kerkje stond. Ze werd gebouwd rond 1440, waarschijnlijk op last van Willem II van der Leck, Heer van den Bergh. Over het collatierecht (het recht een priester/dominee te benoemen) is eeuwenlang strijd geleverd tussen de huizen Bergh en Wisch. Omstreeks 1600‚ een onrustige tijd in de Achterhoek met plunderende troepen‚ kwam de kerk in "gereformeerde" handen en een van de eerste predikanten was Ioachimo Grapenitz. Ook de Ettense kerk ontkwam niet aan plunderingen, maar enkele tientallen jaren later was de schade grotendeels hersteld. Een deel van de kerk werd in 1787 afgescheiden voor onderwijs aan kinderen. De afscheidingsmuren zijn bij de restauratie in de jaren vijftig verwijderd. Een hevige brand in 1841 zorgde ervoor dat het gehele dak van de kerk instortte.

Exterieur/Interieur

Gotische kerk, gedeeltelijk van tufsteen, gedeeltelijk gemetseld in baksteen met een kloeke, vierkante romaanse toren uit de 12de eeuw van vier geledingen (drie tufsteen, een baksteen), gedekt door een ingesnoerde naaldspits. Twee luiklokken stammen uit 1393 en 1403. Aan de zuidzijde is een gotisch portaal. Het gotisch schip heeft een versmald, 5/8 gesloten koor. De ribben van de kruisgewelven steunen op kraagstenen, waarvan er enkele wellicht stammen uit de elfde eeuw. De in 1950 gebouwde consistoriekamer is gebouwd met stenen van de tijdens de oorlog verwoeste Eusebiuskerk in Arnhem. In de noordmuur bevindt zich een 15de eeuws sacramentshuis van trachiet en tufsteen. Op de galerij staat een Naber-orgel uit 1843. Bij de restauratie in de jaren 50 kreeg de kerk van de N.H. Gemeente Franeker onder meer een prachtige doopvont cadeau, dat in het koor werd geplaatst.

Restauraties

Verwoestingen tijdens de Tachtigjarige Oorlog werden vrij snel hersteld, zoals ook de schade door de brand in 1841‚ toen het dak van de kerk instortte‚ meteen werd gerepareerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is in en om de kerk gevochten, waarbij het gebouw zwaar beschadigd werd. De kap werd meermaals door granaten getroffen en enkele gewelven stortten in. In de jaren 50 werd de kerk gedeeltelijk gerestaureerd. Onder meer werden de scheidingsmuren voor de school (1787) gesloopt. De Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) deed bij die gelegenheid opgravingen met interessante aanwijzingen voor de geschiedenis van de kerk. De fraaiste interieur-onderdelen zijn het 15de eeuwse sacramentshuisje, de achthoekige eikenhouten spreekstoel uit 1628 en het orgel dat naar een contract uit 1843 gebouwd werd door de vermaarde orgelbouwer Carl Friedrich August Naber. Het instrument deed meer dan anderhalve eeuw dienst voordat het tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd werd. Het klonk weer als vanouds na een restauratie door orgelbouwer Van Vulpen in 1949-1956, maar behoeft nu weer een grondige aanpak. Sinds 1996 is de SOGK eigenares van de kerk. De restauratie van de tot ‘rijksmonument’ uitgeroepen kerk is in 2003 voltooid. Ook de restauratie van het Naber-orgel staat op het programma. Hiervoor zijn de financiële middelen echter nog lang niet bij elkaar gebracht.


Bron



naar boven

 

 

Voor het laatst bewerkt: 26 oktober 2007