Toon menu
Stichting Oude Gelderse Kerken

Postbus 7005
6801 HA Arnhem
T 026-35 52 555
E info@oudegeldersekerken.nl

Walburgiskerk, Zutphen

De trots van Zutphen torent boven alles uit

Ligging

De Grote of Sint-Walburgiskerk, plaatselijk bekend als de Walburg, ligt aan het ’s-Gravenhof in Zutphen, aan de zuidkant van het centrum.

Zutphen Walburgiskerk
Foto © Michielverbeek, 2007

Gebruik

U kunt de Walburgiskerk bezoeken vanaf de Nationale Museumweek in april (voorheen: het Museumweekend) t/m eind oktober. Kerk en Librije zijn in het openstellingsseizoen elke zondag en maandag gesloten. Tijdens trouw- en rouwdiensten, concerten en andere activiteiten is het mogelijk dat de kerk, Librije en toren tijdelijk worden gesloten voor bezoekers. Ook tijdens de wekelijkse eredienst op zondagochtend om 10.00 uur is de kerk niet voor bezichtiging geopend.

Tijdens de reguliere openstelling is in de kerk en de middeleeuwse bibliotheek de Librije een gids aanwezig om u rond te leiden. De Librije is alleen te bezichtigen onder begeleiding van deze gids, de kerk kunt u ook zonder gids bezoeken.

Voor groepen is het mogelijk om de kerk en/of de Librije buiten de reguliere openingstijden te bezoeken. Neem hiervoor contact op met Willeke Schuurman van de Stichting Walburgiskerk Zutphen via info@walburgiskerk.nl of T (0575) 54 70 58 of (06) 11 850 551.

Ook de toren is op bepaalde dagen geopend.

Concerten

De Stichting Henrick Bader Orgel organiseert klassieke- en jazzconcerten in de Walburgiskerk. Vaak worden tijdens deze concerten ook het Ahrend-orgel en het grote Baderorgel bespeeld.

Geschiedenis

De Walburgiskerk in Zutphen behoort tot de mooiste kerken van Nederland. De kerk dateert in opzet van ca. 1050. Tweehonderd jaar later is hij grondig verbouwd, waarbij hij zijn huidige vorm en omvang bereikte.

Tot 1591 was de Walburgiskerk een collegiale of kapittelkerk en de oudste parochiekerk van Zutphen. Na de reformatie was het de hoofdkerk van de Hervormde Gemeente en in de afgelopen jaren van de Protestantse Gemeente Zutphen.

Rijksmonument

De kerk en Librije zijn in 1966 aangewezen als rijksmonument (nr. 41195). In 2016 droeg de Protestantse Gemeente Zutphen de Walburgiskerk over aan de Stichting Oude Gelderse Kerken.

Exterieur en interieur

De Walburgiskerk is een hallenkerk met kooromgang en dakruiter, aangebouwde kapellen en een ingebouwde toren van vijf geledingen. De toren is voorzien van een achtkantige houten lantaarn met klokkenkoepel. Alle bouwdelen van de kerk hebben een afzonderlijke kap. De kerk is 78 meter lang, 65 meter breed en onder de gewelven 18 meter hoog.

Het interieur wordt grotendeels gedekt door kruisribgewelven. Het Mariaportaal en de noord- en zuidkapel hebben netgewelven.

Muur- en gewelfschilderingen

De Walburgiskerk heeft een van de grootste verzamelingen muur- en gewelfschilderingen in Nederland. De schilderingen laten gebeurtenissen uit de Bijbel en uit de levens van heiligen zien, maar ook wapens van aanzienlijke families of personen in de stad zijn afgebeeld. De oudste schilderingen zijn omstreeks 1400 aangebracht.

Epitafen en grafzerken

De kerk bezit enkele interessante epitafen (gedenkstenen), die in wanden zijn aangebracht ter nagedachtenis van geestelijke of wereldlijke personen. Daarnaast liggen in de kerk zo’n 250 grafzerken uit de vijftiende tot negentiende eeuw. De bewerking hiervan is vaak van zeer hoog niveau.

Doopvont

Een van de grote bezienswaardigheden is de koperen doopvont uit 1527, gemaakt door Gielis van Eynde uit Mechelen. Een geprofileerde voet rust op zes koperen leeuwen. Daarop staat een ronde stam, waar het geprofileerde bekken op rust. Tegen de stam zitten de vier evangelisten. Aan een smeedijzeren kraan hangt het deksel met een torenvormige bekroning. Daarin bevindt zich een voorstelling van de Doop van Christus in de Jordaan. Het deksel wordt bekroond door een pelikaan.

Orgel

Een ander pronkstuk is het orgel, gebouwd door Hans Henrick Bader. Het Baderorgel is een van de grootste orgels in Nederland uit de zeventiende eeuw. Het heeft drie klavieren en een pedaal en ongeveer 2.400 pijpen. Het orgel heeft de typisch heldere, zangerige klank uit die tijd, gemengd met ‘stoere’ barokelementen.

Chandelier_St_Walburgis_Church_(Zutphen)
Foto © Richard Broekhuijzen, 2009

Kaarsenkroon

In het koor hangt een grote smeedijzeren kaarsenkroon, die dateert van het eind van de veertiende eeuw. Hij behoort tot de oudste sierelementen in de kerk en is de enige oude kaarsenkroon in Nederland. De onderste rand is rijk versierd met allerlei afbeeldingen uit de jacht, met daaronder de namen van Jezus, Maria, Paulus en de apostelen.

Restauraties

Van 1890 tot 1925 werd de kerk ingrijpend gerestaureerd onder supervisie van Pierre Cuypers. De gietijzeren vensters werden weer vervangen door ramen, balustrades werden vernieuwd en aanbouwen uit latere eeuwen werden verwijderd. In 1911-1912 werden er achter de witkalk muur- en gewelfschilderingen ontdekt. Ze werden gerestaureerd onder leiding van Cuypers.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de schade door oorlogsgeweld hersteld. Tijdens deze werkzaamheden werd de toren door brand getroffen. De spits brandde af, evenals de houten gebinten in de toren, en de historische klokken vielen te pletter. In de loop der tijd zijn deze gereconstrueerd.

Van 1993 tot 1999 werd het interieur gerestaureerd.

Librije
De Librije is een openbare leeszaal uit de zestiende eeuw. Ze werd opgericht door twee kerkmeesters, met als doel de mensen voor het ‘ware’ geloof te behouden door hen ‘goede’ boeken te laten lezen. Ze werd gebouwd van 1561 tot 1564, naar het voorbeeld van de boekenzalen van twee Zutphense middeleeuwse kloosters.
Bronnen
  • G. Hartman, ‘De Sint-Walburgiskerk in Zutphen; het nieuwe kroonjuweel van de SOGK’, in: Venster, jaargang 14, 2016, nummer 3.
  • R. Stenvert, C. Kolman, S. Broekhoven en B. Olde Meierink, Monumenten in Nederland; Gelderland. Zwolle, 2000.
Adres van de kerk:Kerkhof 3, 7201 DM Zutphen
Telefoonnummer:(0575) 54 70 58 / (06) 11 850
Openingstijden:

Vanaf het Museumweekend in april, mei: do t/m za. 13.30-17.00 uur.
Juni, juli, augustus: di t/m. za. 11.00-17.00 uur.
September, oktober: do t/m za. 13.30-17.00 uur.
Rondleidingen op afspraak zijn ook buiten openingstijden mogelijk.
Op christelijke feestdagen is de kerk vaak in gebruik voor concerten en erediensten en derhalve gesloten voor bezichtiging. Ook tijdens trouw- en rouwdiensten, concerten en andere activiteiten kan de kerk gesloten zijn. In de basisschoolvakanties (regio midden) en museumweekenden gelden verruimde openingstijden (van 11.00 tot 17.00 uur).

Erediensten:Elke zondag om 10.00 uur vanaf Eerste Paasdag t/m de gedachtenis in november, en op Hemelvaartsdag.
Ds.:Ronald Heins / Irma Pijpers - Hoogendoorn
Contactpersoon en kerkverhuur:Willeke Schuurman, tel. (06) 11 850 551, e-mail info@walburgiskerk.nl
Website:www.walburgiskerk.nl
Bezoek (auto):Klik hier om uw route te plannen