Aerdt

Dorpskerk, Aerdt

Ligging

De kerk ligt aan de Kerkweg in het dijkdorp Aerdt.

Foto © Carel van Gestel, 2016

Panoramafoto

Bekijk het exterieur en interieur van de Dorpskerk in Aerdt op de 360º-foto.

Gebruik

De kerk is eigendom van Oude Gelderse Kerken en is te huur voor bijvoorbeeld exposities, concerten, huwelijkssluitingen en uitvaartdiensten. Daarnaast kunnen er incidenteel kerkdiensten plaatsvinden.

Geschiedenis

De oudste delen van de kerk dateren van rond 1300. In 1609 ging de kerk, die oorspronkelijk aan Sint-Helena was gewijd, over naar de hervormde gemeenschap. Deze kleine gemeente moest voortaan de kerk onderhouden. Dat lukte amper. De kerk werd bouwvallig, alleen kleine reparaties werden door de jaren heen uitgevoerd.

In 1926 dreigde zelfs het einde, toen de kerkenraad de restauratieplannen vanwege de crisis niet kon doorzetten en daarom voorstelde het gebouw af te breken en ter plaatse een nieuwe kerk te bouwen. Maar architect G. Feenstra, aan wie advies werd gevraagd, vond dat de kerk (‘een juweeltje van middeleeuwse bouwpracht’) behouden moest blijven. De kerk in Aerdt is in 1969 aangewezen als rijksmonument (nummer 21959). In 2017 droeg de protestantse gemeente Rijnwaarden de kerk over aan Oude Gelderse Kerken.

Gebouw

De kerk in Aerd is een tweebeukige met een hoog driezijdig gesloten koor. Het schip is lager dan het koor, maar een zijbeuk aan de zuidzijde maakt de ruimte extra breed. In de muren van het schip worden twee, drie of vier lagen tufsteen afgewisseld met meerdere lagen baksteen.

Het koor dateert uit de vijftiende eeuw en steekt boven het schip uit. Aan de noordzijde is het middelste van de drie vensters dichtgemetseld, net als de drie vensters in de koorsluiting. De ruimte is overwelfd, waarbij de gewelfribben rusten op kraagstenen met een sierlijk bladornament uit de vijftiende eeuw. De sluitstenen van het koor zijn voorzien van onbewerkte wapenschildjes.  Het koor is van het schip afgescheiden door een tussenwand. Aan de koorzijde van deze wand bevindt zich een galerij voor het orgel die te bereiken is vanuit het schip.

Het schip functioneert door de tussenwand tussen schip en koor als een groot voorportaal van de kerk. Het schip is overwelfd met kruisribgewelven en rust op zware ronde zuilen. De gewelfribben rusten op gebeeldhouwde kraagstenen, waarbij enkele fantastische koppen verbeelden. Heel hoog in een van de noordelijke steunberen van het schip is een nisje aangebracht met een natuurstenen omlijsting, mogelijk uit de zestiende eeuw. Op de steunbeer rechts van de zuidelijk zijingang bevindt zich een kleine ronde zonnewijzer van Baumberger zandsteen.

Voor het schip staat een robuuste tweeledige toren met een ingesnoerde naaldspits. De bouw van de toren wordt gedateerd tussen de twaalfde en veertiende eeuw. In 1875 heeft men de toren verbouwd en verhoogd.

Restauraties

In 1934 vond een gedeeltelijke restauratie plaats, dankzij subsidies van het Rijk, de provincie en een aantal kleine instellingen en particulieren. De leien op het dak zijn vervangen. Ook zijn de ijzeren ramen in de vensters verwijderd en vervangen door een stenen indeling. Onder de orgelgalerij werd een kleine consistoriekamer ingericht met een trap naar het orgel. Van de toren werden alleen het houtwerk en de dakbedekking gerepareerd; er was geen geld om de verhoging van de toren af te breken.

In 1988 volgde een grote restauratie waarbij algeheel herstel wordt uitgevoerd en zijn de in 1876 toegevoegde steunberen van de toren verwijderd. In 2003 werd het interieur opgeknapt, onder meer met eikenhouten kerkbanken uit Tuindorp bij Lobith.

Interieur

Eclectische preekstoel

De preekstoel is samengesteld uit onderdelen die uit verschillende tijden dateren. Deze zijn van wisselende, maar op enkele plaatsen zeker van hoge, kwaliteit. Zo is de steun van de lessenaar rijk besneden en ook de voet is voorzien van weelderig houtsnijwerk dat zeventiende-eeuws lijkt.

Foto © Carel van Gestel, 2016

Orgel

Het orgel, dat zich bevindt in de daarvoor speciaal gebouwde galerij, is in 1843 gemaakt door H.C. Haffmans. Het bestaat uit een handklavier en een (kort) aangehangen pedaal. Ook het orgel is herhaaldelijk gerestaureerd, maar de meeste pijpen dateren nog uit de bouwtijd.

Bronnen
  • M. Witteveen, ‘De Nederlands-hervormde kerk in Aerdt; een droevig verhaal met goede afloop’, in: Venster, jaargang 15, 2017, nummer 1.
  • R. Stenvert, C. Kolman, S. Broekhoven en B. Olde Meierink, Monumenten in Nederland; Gelderland. Zwolle, 2000.

Kerkweg 26, 6913 AK Aerdt
Contact, route en meer informatie

Trouwen in Aerdt

De stijlvolle kerk vormt een mooie trouwlocatie. Een receptie of een diner kunnen in de kerk en het grote voorportaal plaatsvinden. Desgewenst is een organist beschikbaar.

Concerten en andere mogelijkheden

De kerk in Aerdt is niet alleen een romantische trouwlocatie, het gebouw heeft ook een uitstekende akoestiek voor zang en concerten, zonder versterkers.

Contactgegevens verhuur

Meer informatie: mw. Marion Salemink, T 0622 981 033, E marionsalemink@gmail.com

 

Adres van de kerk: Kerkweg 26, 6913 AK Aerdt
Openingstijden: Tijdens exposities van de Kunstkring Het Gelders Eiland en op afspraak via de secretaris (zie hieronder).
Bezoek (auto): Klik hier om uw route te plannen
Contactpersoon: Dhr. Hinno Willems
T 0610 912 426
hgwillems@hotmail.com
Website: http://aerdt.info/het-dorp-aerdt/kerk-aerdt

facebook.com/KunstkringHetGeldersEiland

Reliwiki: https://www.reliwiki.nl

Print Friendly, PDF & Email